Marka, patent ve tasarımın önemi nedir?

Marka, patent ve tasarımın önemi nedir?

Rekabet koşulları giderek ağırlaşan günümüz ticaret ve sanayi ortamında marka, patent ve tasarımın önemi nedir?

Bildiğiniz gibi başta Çin olmak üzere düşük fiyat ve maliyet avantajı sunan pek çok uzak doğu ülkesi Türkiye'nin yurtiçinde ve yurtdışındaki rekabet gücünü zayıflatıyor. Sanayicilerimiz ise tüm bu gelişmelere karşı, fason üretim yerine kendi markasıyla üretim yapmanın, ürettiğini yüksek katma değerle pazarlamanın markalaşmayla mümkün olduğunun artık yavaş yavaş farkında. Bizim de içinde bulunduğumuz pek çok etkinlikte bu konular tartışılıyor, sanayicilerimiz bilgilendiriliyor. Bu noktada marka patent ve tasarım tescilinin; reklam, tanıtım ve pazarlama yoluyla piyasada yer edinen; kimliği, imajı, fiyatı, kalitesi ve sunduğu yaşam felsefesi ile tüketici tarafından tercih edilmeye başlayan ürünün bu başarısının, taklitçilik yoluyla başkaları tarafından kullanılmasını ve haksız rekabet yaratılmasını yasal olarak engellemenin tek ve en etkili yolu olduğunu söyleyebiliriz...

İlgili Yazı: Patent Başvurusu Nasıl Yapılır?

Peki bu haklar neyi kapsıyor?

Tescilli bir marka, sahibine her 10 yılda bir yenilenmek suretiyle sınırsız kullanma hakkı sağlıyor. Bunun yanında markanın başkasına devredilmesi, miras yolu ile intikal edilebilmesi, kullanma hakkının lisans konusu olabilmesi, rehin ve teminat olarak gösterilebilmesi de mümkün.

Patent ise buluş sahibine buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ithal etme hakkı sağlıyor. Bununla birlikte patentlerin kendi içlerinde incelemeli patent, incelemesiz patent, faydalı model gibi ayrımları var. Kısaca özetleyecek olursak incelemesiz patent ile buluş için 7 yıllık bir koruma alınabilir. Bu süreç içerisinde istendiği zaman inceleme talebi yapılarak incelemesiz patent tescili incelemeli hale dönüştürülüp koruma süresi 20 yıla tamamlanabilir. Bununla birlikte incelemesiz patent sistemi ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz ve süratli bir koruma sağlayacaktır.

Tasarımlara gelince tasarımlar da markalar kadar çok taklit ediliyor. Bir ürün üzerinde insan duyularıyla algılanabilen çeşitli farklılıklar yarattığınız takdirde bu farklılığı endüstriyel tasarım tescili ile koruma altına alabilir ve koruma süresi içinde bu ürünün başkaları tarafından izinsiz olarak kullanılmasını engelleyebilirsiniz. Tasarımlar için ülkemizde sadece 1995'ten bu yana koruma sağlanabiliyor. 1995'ten önce böyle bir koruma yoktu. Tasarım tescili dünyada da yeni sayılabilecek bir koruma türü.

İlgili Yazı: Tasarım Tescil İtiraz Süresi

Tescil edilen patent sayısı bakımından Türkiye'de eksik ya da yanlış nerede yapılıyor?

Türkiye'de bu tür haklara sahip çıkılması gerektiği fikri daha yeni yeni oluşuyor. Sanayici AR-GE'ye, teknolojiye yatırım yapmıyor yapamıyor, yapsada geliştirdiği teknolojiye nasıl sahip çıkacağını bilmiyor. Almanya, İngiltere, Japonya gibi ülkelerin sanayilerine baktığımızda AR-GE'ye ileri düzeyde yatırım yapıldığını, sınai mülkiyet hakları bilincinin yerleştiğini görürsünüz. Türkiye de yavaş yavaş bu konudaki gelişimini tamamlayacak. Bir başka sebep de, bu konularda üniversiteler düzeyindeki eğitimin daha yeni yeni yaygınlaşıyor olması.

Yabancıların Oranı Daha Yüksek

Yabancılar kendi teknolojilerinin patentini Türkiye'de kayıt altına alarak bu haklarını korumak için mücadele ediyorlar. Yani bunlar artık ülke sınırları dışına çıkmışlar. Biz bırakın yurtdışında korumayı kendi ülkemizde dahi bizim icadımızdır, bizim buluşumuzdur demiyoruz. Bugün tüm dünyada geçerli 'marka, patent ve tasarım koruma sistemi' ülke çapında korumayı öngörüyor. Yani Fransa'da tescilli bir patente sadece Fransa sınırları içinde koruma sağlanabiliyor. Bu nedenle markaların da, patentlerin de, tasarımların da önce yurtiçinde daha sonra yurtdışında tescil edilerek koruma altına alınması gerekiyor. Uluslararası platformda yabancı firmalara baktığımızda özellikle Amerikan firmaları, Avrupa firmaları, Japon firmaları kendi ülkelerinde bu hakkı tesis ettikten sonra, başka ülkelere geçiyorlar. O sebeple karşımıza çıkan tablo şaşırtıcı değil.

İlginizi çekebilecek bir yazı: Marka Patenti Nasıl Alınır?