Patent ve Faydalı Model nedir?

Patent ve Faydalı Model nedir?

Patent ve faydalı model buluş yapmayı özendirmek, yenilikleri ve yaratıcı fikirlere teşvik etmek ve buluşlarla elde edilen teknik çözümlerin sanayide uygulanmasını sağlamak amacıyla buluşun ya da kullanma hakkını gösteren resmi bir belge de diyebiliriz. Sözlük anlamına bakıldığında ise patent, buluş sahibinin, buluş konusu ürünü 3. kişilerin belirli bir süre üretme, kullanma, satma veya ithal etmesini engelleme hakkı olan belgedir. Patentler sanayileşmenin yaygınlaşmasıyla yeni ürünlerin kullanım hakları konusunda ihtiyaçların bir sonucudur ve patentlerin asıl amacı bu fikirlerin korunmasını ve aynı zamanda o fikrin üzerine belirli bir şekilde gelişim ve birikim sağlanmasını amaçlamaktadır.

Bir buluşun patent konusuna dahil olabilmesi için belli başlı kriterleri taşıması gerekmektedir. Bunlar, yenilik, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir.

Yenilik: Buluşun dünya çapında daha önce var olmaması yani tekniğin bilinen durumuna dahil olmaması anlamına gelir. Tekniğin bilinen durumu ise patent başvurusunun yapıldığı tarihten önce buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde erişilebilir (yazılı veya sözlü tanıtım, kullanım vb. yolla açıklanan) her türlü bilgi anlamına gelmektedir.

Buluş Basamağı: Buluşun, ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından tekniğin bilinen durumundan aşikâr bir şekilde çıkarılamayacak nitelikte olması anlamına gelmektedir.

Sanayiye Uygulanabilirlik: Buluşun tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir, uygulanabilir veya kullanılabilir nitelikte olması anlamına gelir.

Patent Koruması Nedir?

Buluşların sadece noter kanalıyla korunması veya noter evraklarıyla hak iddia edilmesi mümkün değildir. Hukuki olarak hak iddia edebilmek ve izinsiz kullanımları durdurabilmek için tek geçerli yol Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından patent belgesi alınmasıdır. Çünkü sadece patent başvurusu ile buluşun yeni olup olmadığı, önceden başkası tarafından bulunup bulunmadığı anlaşılabilmektedir. Patent sadece alındığı ülkede geçerlidir. Bir buluşun tüm dünyada uluslararası şartlarda geçerli bir patent olabilmesi için farklı bir başvuruya ihtiyaç vardır.

Patent için koruma süresi başvuru tarihinden itibaren her yıl patent yenilenmesi şartıyla 20 yıl, faydalı model için ise yine her yıl faydalı model yenilemesi yapılması şartıyla 10 yıldır ve bu süreler uzatılamaz. Koruma süreleri dolmuş olan patentler ve faydalı modeller halka mal olur.