Tasarım ve Tasarımcı nedir?

Tasarım ve Tasarımcı nedir?

Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin, çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Tasarımcı ise korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi ifade eder.

Tasarım Tescili Nedir?

Yeni olan, daha önce kamuoyu ile paylaşılmamış olan ve ayırt edici bir özelliği bulunan tasarımların kullanım hakkının tasarım sahibine ait olabilmesi için geliştirilmiş sisteme tasarım tescil sistemi denir. Tasarım tescil de bu hakkın tasarım sahibi tarafından elde edilebilmesi için yapılan işlemdir. Her tasarım tescil işlemine tabi tutulamaz. Örneğin; genel ahlaka aykırı olan, kamu düzenini bozan tasarımlar tescil işlemine alınmamaktadır. Aynı zamanda belirgin bir ayırt edici özelliği olmayan, yeni olmayan ya da zorunlu olarak kullanılmış bir teknik, tescil belgesi ile koruma altına alınmamaktadır. Tasarımda aranan ayırt edici özellik ise tasarımın şeklinde, renginde, dokusunda, genel görünümünde, çizgilerinde olabilir.

Tasarım Tescil Başvurusu Nasıl Yapılır?

Ülkemizde tasarım tescil işlemleri Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından gerçekleştirilir. Dolayısıyla başvurular da Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılmaktadır. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından gerçekleştirilen tescil işlemi yalnızca ülkemizde geçerlidir. Eğer farklı bir ülkede de koruma isteniyorsa, o ülkenin prosedürüne uygun bir şekilde, tescil yetkisi bulunan kurumuna başvuru yapılması gereklidir.

Bir tasarımın tescil edilmiş olması aşağıdaki hakların elde edilmesini sağlar:

  • Kullanma, üretimini yapma
  • Lisan ile çoğaltma
  • Devretme
  • Rehin bırakma
  • Maddi ve manevi tazminat haklarına konu olma

5 yıl boyunca tüm haklar tasarım sahibinin elindedir. 5 yılın sonunda 5 yıllık uzatma taleplerinde bulunabilen tasarım sahibi, toplamda 25 yıl boyunca tasarım tescil haklarını elinde bulundurur.

Tasarım Tescili Koruma ve Kriterleri Nedir?

Tasarımlar, Kuruma başvuru yapılarak tescil edilmiş olması halinde ‘tescilli tasarım’, ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması halinde ‘tescilsiz tasarım’ olarak korunur. Tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın Türkiye’de kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır.

Tasarım tescil sistemi içerisinde bir tasarım ancak “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” şartlarının mevcut olması koşuluyla korunmaktadır. Ayrıca tasarım koruması; üretim yöntemi, ürünün kullanım amacı, ürünün teknik faydaları ve fonksiyonel özellikleri gibi konuları kapsamamaktadır. Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 5 yıldır. Ancak bu süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek suretiyle 25 yıla kadar uzatılabilir.